«Радиоэлектроника және телекоммуникациялық технологиялар» кафедрасы
«Радиоэлектроника және телекоммуникациялық технологиялар» кафедрасының тарихы 1997 жылдан бастау алады. Дәл осы кезеңде Орталық Қазақстан өңірі үшін жаңа жоғары оқу орны – Қарағанды жүйетехника және бизнес институты құрылып, онда «Автоматика, телемеханика және байланыс» (салалар бойынша), «Есептеу техникасы мен желілердің бағдарламалық және аппараттық қамтамасыз етілуі», «Автоматты электр байланысы», «Мемлекеттік және муниципалдық басқару» сияқты заманауи әрі сұранысқа ие мамандықтар бойынша күндізгі және сырттай бөлімдерде жоғары білімді мамандар даярлау басталды. Аталған институт 1996 жылдың желтоқсан айында Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің құрылтайшылығымен және Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің рұқсатымен құрылған.
Институтты құрудағы негізгі мақсат – ҚарМТУ-да бұрын оқытылмаған жаңа инженерлік-техникалық мамандықтар бойынша білім беру қызметін жүзеге асыру болды. Өңірдегі жалғыз жекеменшік техникалық жоғары оқу орны ретінде институт толық өзін-өзі қаржыландыру негізінде, аймақ кәсіпорындары, ұйымдары және жеке тұлғалардың тапсырыстары бойынша жұмыс істеді.
1997 жылы ҚарМТУ институт құрылтайшылары құрамынан шықты, ал 1998 жылы Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті ректорының бұйрығымен институт ҚарМТУ-дың оқу-әдістемелік кешенінің құрамына енгізілді.
Институттың алғашқы басшысы – техника ғылымдарының докторы, профессор, Халықаралық ақпараттандыру академиясының академигі М. Р. Нургужин болды.
2000 жылдың қыркүйек айынан бастап Қарағанды жүйетехника және бизнес институтын техника ғылымдарының кандидаты, доцент, Халықаралық ақпараттандыру академиясының корреспондент-мүшесі Н. А. Данияров басқарды.
Сырттай бөлім студенттерінің негізгі контингентін «Қазақтелеком» ААҚ-ның Қарағанды облыстық телекоммуникациялар дирекциясының қызметкерлері және «Қазақстан темір жолы» ЖАҚ-ның Қарағанды тасымал бөлімшесінің мамандары құрады. Бұл аталған мамандықтар бойынша кадрлар даярлаудың Орталық Қазақстан өңірі үшін аса өзекті екенін көрсетті.
Институт облыстың шаруашылық субъектілерімен тығыз байланыс орнатты. Атап айтқанда, Қарағанды облыстық телекоммуникациялар дирекциясы мен сигнализация және байланыс дистанциясы базасында арнайы пәндер кафедрасының филиалдары ашылды, сондай-ақ байланыс және телекоммуникациялар саласындағы республиканың жетекші жоғары оқу орны – Алматы энергетика және байланыс институтымен оқу-әдістемелік ынтымақтастық туралы келісім жасалды.
2002 жылдың тамыз айында Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен білім беру қызметін лицензиялаудың жаңа ережелері енгізілді. Осыған байланысты ҚарМТУ Ғылыми кеңесі Қарағанды жүйетехника және бизнес институтын университет құрамына енгізу және байланыс пен телекоммуникациялар факультетін құру туралы шешім қабылдады. 2002 жылғы 8 қыркүйектегі ҚарМТУ Ғылыми кеңесінің шешімімен аталған институт негізінде байланыс және телекоммуникациялар факультеті құрылды. Факультет деканы болып техника ғылымдарының кандидаты, доцент Н. А. Данияров тағайындалды.
2004 жылдың 1 қыркүйегінен бастап мамандықтар тізбесінің жаңа жіктеуішке сәйкес өзгеруіне және ұйымдық құрылымды оңтайландыруға байланысты байланыс және телекоммуникациялар факультеті таратылып, «Радиоэлектроника және телекоммуникациялық технологиялар» кафедрасы электромеханикалық факультет құрамына енгізілді.
Әр жылдары кафедраны келесі басшылар басқарды: т.ғ.к., доцент Н. А. Данияров (2002–2006 жж.), Г. А. Бойко (2006–2008 жж.), т.ғ.к. Г. Ш. Оразғалиев (2008–2009 жж.), т.ғ.к. А. А. Айкеева (2009–2010 жж.), т.ғ.к. А. Д. Мехтиев (2010–2016 жж.), PhD В. В. Югай (2016–2022 жж.), ал 2022 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін – PhD Н. Б. Калиаскаров.
2025–2026 оқу жылындағы «Радиоэлектроника және телекоммуникациялық технологиялар» кафедрасының профессор-оқытушылар құрамы:
аға оқытушы Машрапова Г.Н.; техника ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор Алимбаев С.Т.; аға оқытушы Белик Г.А.; зертхана меңгерушісі Ныгиметжанова С.К.; аға оқытушылар: техника ғылымдарының кандидаты Жакибеков Т.Б. және Бек Н.Ю.;
кафедра меңгерушісі, PhD Калиаскаров Н.Б.; аға оқытушылар Алдошина О.В. және Сарсембаев Е.А.; оқытушы Жуманбетова М.А.; оқытушы Жаксылык Ж.Е.; аға оқытушы Гаврилова М.Р.; инженер Гарифуллинова Д.Н.; аға оқытушылар Жанасбаева А.С., акенова С.Ж.; ассистент Әбдыкенова Б.Е.
«Радиоэлектроника және телекоммуникациялық технологиялар» кафедрасы «Коммуникациялар және коммуникациялық технологиялар» бағыты бойынша бакалаврлар даярлайды. Білім беру бағдарламалары: 6B06201 – «Радиотехника, электроника және телекоммуникациялар» және 6B06202 – «Желілік технологиялар және байланыс жүйелері».
Аталған мамандық түлектерінің кәсіби қызмет объектілері ретінде экономиканың келесі салалары қарастырылады:
• байланыс желілері мен коммуникация жүйелері;
• көпарналы телекоммуникациялық жүйелер;
• радиобайланыс жүйелері мен құрылғылары, оның ішінде радиорелелік, спутниктік және ұялы байланыс;
• дыбыстық және телевизиялық хабар тарату жүйелері мен құрылғылары, мультимедиялық техника;
• электрондық жүйелер, соның ішінде ақпаратты беру, өңдеу және бейнелеу объектілерін басқаруға арналған компьютерлік жүйелер;
• телекоммуникациялық жүйелер мен желілердің ақпараттық қауіпсіздік құралдары.
Ұжымдық КВ радиостанциясындағы байланыс сеансы
Қазіргі уақытта «Радиотехника, электроника және телекоммуникациялар» бағыты бойынша кафедрада 190 студент білім алуда.
Көпжылдық тарихы барысында мамандар даярлауға үлкен үлес қосқан оқытушылар мен мамандар: техника ғылымдарының кандидаты, доцент Н. А. Данияров, Г. А. Бойко, техника ғылымдарының кандидаты Г. Ш. Оразғалиев, техника ғылымдарының кандидаты А. А. Айкеева, техника ғылымдарының кандидаты А. Д. Мехтиев, PhD В. В. Югай, PhD Н. Б. Калиаскаров, сондай-ақ байланыс саласының ардагерлері және «Қазақтелеком» АҚ мамандары Ким В. П., Эйрих В. И., Сарсембаев Е. А.
2007 жылдың қараша айынан бастап кафедрада UN7PWA ұжымдық қысқа толқынды радиостанциясы іске қосылған. Оның жұмысын Қарағанды облысы бойынша «Қазақстан радиоспорт және радиәуесқойлар федерациясы» қоғамдық бірлестігінің филиал директоры В. И. Мищенко басқарады. Қазіргі уақытта ондаған мың радиобайланыс жүргізілген, оның ішінде халықаралық жарыстарға қатысу тәжірибесі бар.
Кафедра студенттері қысқа және ультрақысқа толқындар бойынша радиобайланыс жарыстарына тұрақты түрде қатысады. Ұжымдық радиостанция оқу үдерісінде белсенді қолданылады. Болашақта Халықаралық ғарыш станциясымен (ХҒС) ғарыштық радиобайланыс жүргізу жоспарлануда.
Кафедра студенттер командасы Қазақстан чемпионаттарына спорттық бағдарлау бойынша да қатысады.
Кафедра зертханалары заманауи оқу жабдықтарымен жабдықталған.
«HSA870 Spectrum Analyzer» спектр анализаторы
3D-принтер Bambu Lab P1S Combo (с AMS, EU)
Оқу зертханасы: автоматтандырылған сұрыптағышы және радиожиілік белгілері (RFID) бар мехатрондық модуль
Ғимараттардың жылулық бақылауына арналған тепловизиялық камера
Бағдарламалық түрде анықталатын қайта конфигурацияланатын радиоқұрылғы оқу-зертханалық жабдығы
MikroTik RBLHGG-60ad радиомосты, 2 данадан тұратын жиынтық
Соның ішінде екі желілік академия ашылды: 2019 жылы «Cisco Академиясы» өз жұмысын бастады. Cisco Network Academy — 170 елдегі оқу орындары мен тыңдаушыларға қолжетімді IT-мамандарды даярлау білім беру бағдарламасы.
Cisco Network Academy IT саласындағы ең сұранысқа ие бағыттар бойынша курстар ұсынады. Академия 10 компьютермен, үш Cisco Catalyst 2911 маршрутизаторымен, екі Cisco Catalyst 2960 коммутаторымен, IP-телефонмен және сымсыз кіру нүктелерімен жабдықталған.
Cisco желілік академиясы
«Cisco Академиясы» курстарында студенттер жергілікті желілерді құру негіздерін, IP адрестеуді, коммутация және маршруттау хаттамаларын, желілерді масштабтауды және т.б. оқиды. Қорытынды емтихан сессиясын сәтті тапсырған жағдайда студенттерге «Cisco Академиясы» инструкторлары тарапынан курс аяқталғаны туралы сертификат беріледі.
2021 жылы РТТ кафедрасы базасында «Huawei ICT Академиясы» ашылды. Huawei ICT Академиясы – ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласында жоғары білікті мамандарды даярлауға бағытталған халықаралық білім беру ынтымақтастық бағдарламасы. Қазақстанда бұл бағдарлама 2013 жылдан бастап жұмыс істейді. Академияда сертификаттаудан өткен кафедра түлектері жақын және алыс шетел кәсіпорындарында тағылымдамадан өту мүмкіндігіне ие болады. Сабақтар барлық қажетті техникалық және бағдарламалық құралдармен жабдықталған арнайы Huawei академия зертханасында өткізіледі.
Huawei ICT Академиясының ашылуы
ICT академияларын ашу — кафедра жұмысының стратегиялық бағыттарының бірі. Жоғары білікті мамандарды даярлауға барлық қажетті жағдай жасау — IT секторын жетілдіру және ел экономикасын цифрландыру үдерісіндегі маңызды қадам. «Cisco Академиясы» және «Huawei ICT Академиясы» сертификатталған инструкторы — «Радиоэлектроника және телекоммуникациялық технологиялар» кафедрасының меңгерушісі, PhD Калиаскаров Н. Б.
2025 жылдың наурыз айында кафедра базасында жаңа виртуалды шындық (VR) зертханасы ашылды. Салтанатты ашылу рәсіміне университет басшылығы, профессор-оқытушылар құрамы, студенттер және кафедра түлектері қатысты. Құрметті қонақтар қатарында Басқарма мүшелері: академиялық мәселелер жөніндегі проректор Нусупбеков Бекболат Рахишевич, ғылым және инновациялар жөніндегі проректор Мехтиев Али Джаванширович, сондай-ақ стратегиялық даму және цифрландыру жөніндегі проректор Канапьянов Тимур Ерболатович болды.
Жаңа зертхана оқу үдерісінің маңызды бөлігі ғана емес, сонымен қатар ғылыми-зерттеу қызметіне де үлкен серпін берді. Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университетінің VR зертханасы студенттерге телекоммуникациялық жүйелерді тереңірек меңгеруге және инновациялық жобалармен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін жаңа алаңға айналды.
2026 жылдың наурыз айында кафедра базасында Ruijie желілік зертханасының салтанатты ашылуы өтті. Іс-шараға Басқарма мүшелері – цифрландыру жөніндегі проректор Азамат Амиров, әлеуметтік-тәлімгерлік жұмыс жөніндегі проректор Абай Калыков, Barlau Global Distribution ЖШС директоры Ксения Гаджиева, сондай-ақ «Қазақтелеком» АҚ, ТТК, Cosmos Group компанияларының жұмыс берушілері және РТТ кафедрасының профессор-оқытушылар құрамы қатысты.
Іс-шара барысында кафедра базасында желілік зертхананы ашудың маңыздылығы, сондай-ақ қолданылатын жабдықтың оқу үдерісінде де, өндірістік үдерісте де өзектілігі атап өтілді.
Зертхананың ашылуы «Barlau Global Distribution» ЖШС компаниясының демеушілік қолдауының арқасында мүмкін болды. Компания заманауи телекоммуникациялық жабдықтарды сатып алуға қолдау көрсетті. Бұл университеттің білім беру инфрақұрылымын дамыту, студенттердің практикалық мүмкіндіктерін кеңейту және болашақ мамандардың кәсіби құзыреттерін қалыптастыру үшін маңызды мәнге ие.
Ruijie Networks — желілік жабдықтар мен кешенді телекоммуникациялық шешімдер шығаратын жетекші қытайлық өндіруші. Компания заманауи коммутаторлар, маршрутизаторлар, Wi-Fi кіру нүктелері және желілік қауіпсіздік жүйелерін ұсынады. Ruijie шешімдері корпоративтік секторға, деректер орталықтарына және SMB сегментіне (Ruijie Reyee желісі) бағытталған, соның ішінде бұлттық тегін басқару, мобильді қосымша арқылы қашықтан баптау және өзін-өзі ұйымдастыратын желілер технологияларын қамтиды.
Корпоративтік университет құру туралы келісім мен ынтымақтастық шарты негізінде меморандум жасалып, «Қазақтелеком» АҚ-мен тығыз әріптестік жүзеге асырылуда.
Кафедраның жазғы өндірістік және диплом алдындағы тәжірибелерді ұйымдастыру бойынша серіктестері: «Қазақтелеком» АҚ; «Транстелеком» АҚ; «Оптинет» ЖШС; «QazNetworkSolutions» ЖШС; «Asia Bell» АҚ; «Қарағанды Транстелеком» АҚ; «OLDIMAX» ЖШС; «Cosmos» ЖК; «Focus On» ЖШС.
Өндірістік практикада
Кафедра келесі бағыттар бойынша ғылыми қызметті жүзеге асырады:
— байланыс технологиялары мен жүйелерін жетілдіру;
— оптикалық датчиктер негізіндегі жаңа буын өлшеу жүйелері;
— электромеханикалық жабдықтардың құрылымдық бөліктерінің техникалық деңгейін арттыру;
— манипулятор-роботтар негізіндегі объектілерді тану және жылжыту жүйелері;
— жаңартылатын энергия көздерінің энергия үнемдеу және энергия тиімділігі.
Кафедра «Байланыс және телекоммуникациялық жүйелерді жетілдіру» бағыты бойынша Жұмысшы мамандықтар орталығын (ЖМО) ұйымдастырды. Бұл орталық екі бағыт бойынша мамандар даярлайды: «Талшықты-оптикалық кабельдерді дәнекерлеуші-кабельші» және «Байланыс желілерінің электрмонтері».
ЖМО білім беру ресурстарын (оқу-зертханалық жабдықтар, оқу-әдістемелік, ақпараттық, кадрлық және басқа да ресурстар) біріктіріп, шоғырландырады және оларды ұжымдық түрде пайдалануды қамтамасыз етеді.
ЖМО талшықты-оптикалық байланыс желілерін дәнекерлеуге арналған монтаждық кешенмен, өлшеу және диагностикалық жабдықтар жиынтығымен, «Станциядан абонентке дейінгі желі моделін құруға арналған материалдар жиынтығы» зертханалық кешенімен, KL-900A «Деректерді беру тренажері» стендімен, KL-900D «Талшықты-оптикалық деректер беру жүйесімен» жабдықталған.
ЖМО-да практикалық сабақтарды өткізу
Кафедраны одан әрі дамыту мақсатында еліміздің жетекші жоғары оқу орындарында, атап айтқанда М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университетінде, Г. Дәукеев атындағы Алматы энергетика және байланыс университетінде, Қ. И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық зерттеу техникалық университетінде және басқа да жоғары оқу орындарында білім ала отырып, бірнеше философия докторларын (PhD) нысаналы даярлау жоспарлануда.
Кафедрада екі жоғары оқу орны — Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті (КеАҚ) және Ресей Федерациясы, Томск қаласындағы Томск мемлекеттік басқару жүйелері және радиоэлектроника университеті (ТУСУР) арасында меморандумға қол қойылды. ТУСУР-дың радиоэлектроника және байланыс жүйелері кафедрасы мен Әбілқас Сағынов атындағы ҚарТУ-дың «Радиоэлектроника және телекоммуникациялық технологиялар» кафедрасы «Сигналдарды тарату, қабылдау және өңдеудің радиотехникалық құралдары» бағыты бойынша қос дипломды білім беру бағдарламасын құру туралы келісімге келді. Бағдарламаға студенттер олардың академиялық және жеке жетістіктеріне сәйкес іріктеледі, ал оқу семестрлері өзара үйлестірілген. Меморандум өз жұмысын бастады: РЭТ-23-2 тобының алты студенті қабылдау емтихандарын сәтті тапсырып, 2024 жылдың қыркүйегінен бастап қос дипломды білім беру бағдарламасы бойынша оқуда.
2025 жылы «Радиоэлектроника және телекоммуникациялық технологиялар» кафедрасы базасында 7М07110 – «Локация, навигация және басқару радиоэлектрондық жүйелері мен құрылғылары» білім беру бағдарламасы бойынша магистратура ашылды.
Білім беру бағдарламасының мақсаты — локация, навигация және басқару міндеттерінде қолданылатын радиоэлектрондық жүйелерді әзірлеуге, зерттеуге және пайдалануға қабілетті білікті мамандарды даярлау, сондай-ақ ғылыми-техникалық және өндірістік салаларда жұмыс істеуге арналған зерттеу құзыреттерін дамыту.